Vậy khi thuyền đi xuôi hay ngược dòng nước thì công thức cộng vận tốc như thế nào ? trường hợp tổng quát công thức cộng vật tốc giữa hai vật m và n được tính ra làm sao ? Hệ quy chiếu đứng yên và Hệ quy chiếu hoạt động là gì ? tất cả chúng ta cùng khám phá qua bài viết dưới đây .

Bạn đang xem: Vận tốc tuyệt đối của một vật là

I. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG

1. Tính tương đối của quỹ đạo

*


– Hình dạng quỹ đạo của hoạt động trong những hệ quy chiếu khác nhau thì khác nhau quỹ đạo có tính tương đối .

2. Tính tương đối của vận tốc

*
– Vận tốc của vật chuyển động đối với các hệ quy chiếu khác nhau thì khác nhau. Vận tốc có tính tương đối.

II. CÔNG THỨC TÍNH VẬN TỐC

1. Hệ quy chiếu đứng yên và hệ quy chiếu chuyển động

– Một chiếc thuyền chạy trên dòng sông xét hoạt động của thuyền trong hai hệ quy chiếu :Hệ quy chiếu xOygắn với bờ coi như hệ quy chiếu đứng yên .Hệ quy chiếu x’Oy ‘ gắn với vật trôi theo dòng nước là hệ quy chiếu hoạt động .

2. Công thức cộng vận tốc

a) Trường hợp các vận tốc cùng phương cùng chiều

*

*

– Trong đó :

*
: vận tốc của thuyền đối với bờ (vận tốc tuyệt đối)

*
: vận tốc của thuyền đối với nước (vận tốc tương đối)

*
: vận tốc nước đối với bờ (vận tốc kéo theo)

– Công thức cộng vận tốc:

*

– Về độ lớn:

*

Vớisố 1 ứng với vật hoạt động ; số 2 ứng với hệ quy chiếu hoạt động ; số 3 ứng với hệ quy chiếu đứng yên .

* Ví dụ: Thuyền chuyển động xuôi dòng nước: Nếu vnb = 2km/h; vtn = 28km/h thìvtb = vnb + vtn = 30km/h.

b) Trường hợp vận tốc tương đối cùng phương, ngược chiều với vận tốc kéo theo

*

– Công thức cộng vận tốc :

– Về độ lớn:

*

* Ví dụ (câu C3 trang 36 SGK Vật lý 10): Một con thuyền chạy ngược dòng nước đi được 20 km trong 1 giờ; nước chảy với vận tốc 2 km/h. Tính vận tốc của thuyền đối với nước.

° Hướng dẫn:Ta quy ướcthuyền – 1; nước – 2; bờ – 3

– Vận tốc của thuyền so với bờ có độ lớn là : | v13 | = S / t = 20/1 = 20 km / h– Vận tốc của nước so với bờ có độ lớn là : | v23 | = 2 km / h– Ta có : v12 = v13 + v32hay v12 = v13 – v23– Chọn chiều dương là chiều hoạt động của thuyền so với dòng nước .v13hướng theo chiều dương và v23ngược chiều dươngv13 = 20 km / h, v23 = – 2 km / hv12 = v13 v23 = 20 – ( – 2 ) = 22 km / h > 0vận tốc của thuyền so với nước có độ lớn là 22 km / h và hướng theo chiều dương .

*

3. Công thức cộng vận tốc tổng quát

Để tính được vận tốc của vật trong những hệ quy chiếu khác nhau, ta dựa vào công thức cộng vận tốc tổng quát sau :

*

– Trong đó :° Số 1 gắn với vật cần tính vận tốc° Số 2 gắn với hệ quy chiếu là những vật hoạt động° Số 3 gắn với hệ quy chiếu là những vật đứng yên° v12 là vận tốc của vật so với hệ quy chiếu hoạt động gọi là vận tốc tương đối° v23 là vận tốc của hệ quy chiếu hoạt động so với hệ quy chiếu đứng yên gọ là vận tốc kéo theo° v13 là vận tốc của vật so với hệ quy chiếu hoạt động gọi là vận tốc tuyệt đối .

Độ lớn của vận tốc tuyệt đối:

*

– Trong đó:α là góc hợp bởi

*
*

Trường hợp đặc biệt quan trọng :cùng chiềuthì : v13 = v12 + v23ngược chiềuthì : v13 = | v12 – v23 |

vuông gócthì:

*

III. Bài tập vận dụng công thức cộng vận tốc tính tương đối của chuyển động

* Bài 1 trang 37 SGK Vật Lý 10:Nêu một ví dụ về tính tương đối của quỹ đạo của chuyển động.

° Lời giảiBài 1 trang 37 SGK Vật Lý 10:

– Người đứng yên bên đường thấy giọt mưa rơi theo quĩ đạo là đường thẳng, người ngồi trên xe hơi đang hoạt động thấy giọt mưa rơi theo phương nghiêng .

* Bài2 trang 37 SGK Vật Lý 10:Nêumột ví dụ về tính tương đối của vận tốc của chuyển động.


° Lời giảiBài2 trang 37 SGK Vật Lý 10:

– Một người ngồi trên cano hoạt động dọc theo dòng sông có bờ sông song song với dòng chảy .– Đối với bờ : Vận tốc của người trên thuyền chính là vận tốc củacano– Đối với cano : Vận tốc của người trêncano bằng không .

* Bài3 trang 37 SGK Vật Lý 10:Trình bày công thức cộng vận tốc trong trường hợp các chuyển động cùng phương, cùng chiều ( cùng phương và ngược chiều).

° Lời giảiBài3 trang 37 SGK Vật Lý 10:

¤ Công thức cộng vận tốc trong trường hợp những hoạt động cùng phương, cùng chiều là :– Về độ lớn : v13 = v12 + v23, trong đó :

*
: vận tốc tuyệt đối;

: vận tốc tương đối ;: vận tốc kéo theo¤ Công thức cộng vận tốc trong trường hợp những hoạt động cùng phương ngược chiều là :– Độ lớn : v13 = | v12 – v23 |: vận tốc tuyệt đối ;: vận tốc tương đối ;: vận tốc kéo theo

* Bài4 trang 37 SGK Vật Lý 10:Chọn câu khẳng định đúng. Đứng ở Trái Đất, ta sẽ thấy:

A. Mặt Trời đứng yên, Trái Đất quay quanh Mặt Trời, Mặt Trăng quay quanh Trái Đất .B. Mặt Trời và Trái Đất đứng yên, Mặt Trăng quay quanh Trái Đất .C. Mặt Trời đứng yên, Trái Đất và Mặt Trăng quay quanh Mặt TrờiD. Trái Đất đứng yên, Mặt Trời và Mặt Trăng quay quanh Trái Đất .

° Lời giảiBài 4 trang 37 SGK Vật Lý 10:

¤ Đáp án đúng : D.Trái Đất đứng yên, Mặt Trời và Mặt Trăng quay quanh Trái Đất .– Vì khi đứng ở Trái Đất ta đã lấy Trái Đất làm mốc nên ta sẽ quan sát thấy Mặt Trời và Mặt Trăng quay quanh Trái Đất .

* Bài5 trang 37 SGK Vật Lý 10:Một chiếc thuyền buồm chạy ngược dòng sông, sau 1 giờ đi được 10km. Một khúc gỗ trôi theo dòng sông, sau 1 phút trôi được 100/3 m. Vận tốc của thuyền buồm so với nước bằng bao nhiêu?

A. 8 km / hB. 10 km / hC. 12 km / hD. Một đáp án khác .

° Lời giảiBài5 trang 37 SGK Vật Lý 10:

¤ Đáp án đúng : C. 12 km / h– Ta có : t1 = 1 h = 3600 s, S1 = 10 km = 10000 m, t2 = 1 phút = 60 s– Giả sử thuyền là 1, nước là 2, bờ là 3 thì ta có

– Vận tốc của thuyền so với bờ có độ lớn là:

*

-Vận tốc của nước so với bờ có độ lớn là:

*

– Áp dụng công thức cộng vận tốc : v12 = v13 + v32hay v12 = v13 – v23– Chọn chiều dương là chiều chảy của dòng nước. Vì thuyền chảy ngược dòng nước nên v13hướng ngược chiều dương, v23hướng theo chiều dương, khi đó :

*

*
*

– Kết luận : Như vậy vận tốc của thuyền khơi so với nước có độ lớn 12 km / h và hoạt động ngược chiều dòng nước. ( dấu ‘ – ‘ bộc lộ hoạt động ngược chiều dương ta chọn ) .

* Bài6 trang 38 SGK Vật Lý 10:Mộthành khách ngồi trong toa tàu H, nhìn qua cửa sổ thấy toa tàu N bên cạnh và gạch lát sân ga đều chuyển động như nhau. Hỏi toa tàu nào chạy?

A. Tàu H đứng yên, tàu N chạy .B. Tàu H chạy, tàu N đứng yên .C. Cả hai tàu đều chạy .D. Các câu A, B, C đều không đúng .

° Lời giảiBài6 trang 38 SGK Vật Lý 10:

¤ Đáp án : B.Tàu H chạy, tàu N đứng yên .– Tàu H chạy, tàu N đứng yên. Vì ta thấy toa tàu N và gạch lát sân ga đều hoạt động như nhau mà gạch lát sân ga thì đứng yên nên tàu N sẽ đứng yên còn tàu H hoạt động .

* Bài7 trang 38 SGK Vật Lý 10:Một ô tô A chạy đều trên một đường thẳng với vận tốc 40 km/h. Một ô tô B đuổi theo ô tô A với vận tốc 60 km/h. Xác định vận tốc của ô tô B đối với ô tô A và của ô tô A đối với ô tô B.

Xem thêm: Nêu Đặc Điểm Thể Thơ Thất Ngôn Tứ Tuyệt ❤️️ Cách Làm Thơ, Chùm Thơ Hay

° Lời giảiBài7 trang 38SGK Vật Lý 10:

– Chọn chiều dương là chiều hoạt động của 2 xe

*
: vận tốc của xe A đối với đất

*
: vận tốc của xe B đối với đất

*
: vận tốc của xe B đối với xe A

– Theo công thức cộng vận tốc thì vận tốc của xe A so với xe B là :

vAB= vAD+ vDBhoặcvAB= vAD- vBD


– Do hai xe hoạt động cùng chiều nên : vAB = 40 60 = – 20 ( km / h ) hướng ngược chiều dương .vBA = 20 ( km / h ) và vBAhướng theo chiều dương .