Xuất hiện tại lần đầu vào tầm khoảng hơn 2000 năm trước giữa những lời giảng của triết gia béo bệu Socrates, tư duy bội nghịch biện vẫn được những nhà tuyển chọn dụng xếp vào team các tài năng cần thiết bậc nhất cho mang đến năm 2025 (theo “Báo cáo Tương lai việc làm” của World Economic forums 2020). Vậy tư duy bội nghịch biện là gì và bởi vì sao nó lại đặc biệt đến vậy? Hãy thuộc Anh Chú phía Nghiệp tìm hiểu trong bài viết này.

Bạn đang xem: Tư duy phản biện (critical thinking) là gì?


1. Tứ duy bội nghịch biện – chìa khóa đưa bạn thoát khỏi những lối mòn vào suy nghĩ

Tư duy phản bội biện hay tứ duy so với là một quy trình tư duy biện chứng độc lập bao hàm việc đối chiếu và review một vấn đề được đề ra theo những khía cạnh mới nhằm mục tiêu làm sáng tỏ thêm sự việc ấy. Nói cách khác, tư duy phản biện luôn luôn gắn với việc không xong xuôi đặt ra các câu hỏi đối cùng với lượng thông tin mà não bộ tiếp nhận. Nó đòi hỏi ở mỗi người vốn phát âm biết tốt nhất định tương quan đến vấn đề đang rất được đề cập, khả năng tự do trong lưu ý đến cũng như sự sắc bén về tư duy để có thể đưa ra các lập luận rõ ràng, logic, triệu tập vào ngôn từ cốt lõi, không hề thiếu bằng chứng, sâu sắc và công tâm.


*

Do không nắm rõ khái niệm của tư duy bội nghịch biện mà một vài người thường xuyên nhầm lẫn nó với chủ nghĩa hoài nghi, chỉ trích cá nhân, cố tình bắt bẻ và bới móc bên trên cơ sở kiến thức và kỹ năng còn hạn chế, suy diễn không có căn cứ hoặc đối chọi thuần cho rằng bốn duy bội nghịch biện không hề quan trọng. Điều này vô tình ảnh hưởng đến cơ hội cải thiện khả năng tứ duy của thiết yếu họ, và dần dần những lối mòn trong lưu ý đến sẽ lấn sâu vào tiềm thức của họ theo thời gian. 

Các lối mòn về tứ duy này nguy khốn hơn họ tưởng. Thực tế cho biết rằng tương đối nhiều vấn đề mà những doanh nghiệp hoặc tổ chức gặp phải như chậm thay đổi công nghệ hoặc trục trặc về cơ cấu tổ chức đa số xuất phát từ những việc các bên quản trị thiếu đi tư duy phản biện trong tầm nhìn kế hoạch của mình. Đây là lí vì mà tư duy phản nghịch biện đang được ngành giáo dục nỗ lực cố gắng đưa vào chương trình đào tạo và huấn luyện và là một trong trong những phương pháp tư duy rất được khuyến khích dù cho mình đang công tác trong lĩnh vực nào.



Cần đề nghị nhận thức rõ rằng tư duy bội nghịch biện không phải một chức năng bẩm sinh của não bộ mà bắt buộc được sinh ra qua quy trình nhận thức và chủ động luyện tập. Những nhà kỹ thuật thường phân loại mức thông thạo trong tư duy phản biện thành 6 cấp độ sau:

2.1. Lever I: The Unreflective Thinker

Có thể hiểu rằng ở giai đoạn này, tư duy phản nghịch biện không hề mãi mãi trong vượt trình để ý đến của một người. Khi chưa nhận thức rõ về tư duy phản bội biện và tầm đặc biệt của nó, họ sẽ vô tình ngộ nhận toàn bộ những gì bọn họ biết là sự việc thật, hình thành các thiên kiến chủ quan và do vậy nhưng sẽ không phân biệt rằng có tương đối nhiều vấn đề trong cuộc sống mà mình không biết.


2.2. Cấp độ II: The Challenged Thinker

Những người ở cung cấp độ này còn có nhận thức sâu sắc về tầm đặc trưng của câu hỏi phải suy ngẫm và tứ duy độc lập về đều thứ cũng giống như hiểu hơi rõ những thiếu sót này của mình. Họ có thể cố gắng khắc phục bằng phương pháp tự chuyển ra đa số giả định hay cách nhìn và ánh mắt riêng nhưng nhìn toàn diện đều tại mức rất hời hợt, nông cạn. 

Tuy nhiên, dấn thức được vấn đề đó là bước thứ nhất để giải quyết và xử lý vấn đề. Một sự tiến bộ vô cùng đáng kể ở người thuộc cấp độ này so với người ở lever trước là bọn họ đã gật đầu đồng ý những thiếu hụt sót cùng ngộ nhận của chính mình cũng như bao gồm ý thức khắc phục, chỉnh sửa chúng. Mặc dù vậy, một số trong những người ở quá trình này chính vì sự văn minh trên lại cho rằng mình sáng dạ và thâm thúy hơn đa phần người khác, gây khó dễ cho việc nỗ lực cố gắng luyện tập nhằm tiến lên lever tiếp theo.


2.3. Lever III: The Beginning Thinker

Người ở cấp độ này có thể tương đối dữ thế chủ động trong việc xem xét cũng như tinh chỉnh và điều khiển cách tư duy cùng hành vi của mình. Họ hiểu rằng quá trình tư duy có thể có phần đông điểm mù vày còn thiếu năng lực hoặc do tất cả sự đưa ra phối của cảm xúc, dòng tôi với đang bước đầu tìm bí quyết khắc phục chúng. Sát bên đó, mọi tiêu chuẩn của họ về tính logic, rõ ràng và chính xác trong lập luận từ từ được nâng cao. Fan ở cấp độ này cũng đều có phản ứng lành mạnh và tích cực hơn với đều chỉ trích và nhận xét từ fan khác với thường sẽ dữ thế chủ động sử dụng chúng để điều chỉnh lại cân nhắc của mình.


*

2.4. Lever IV: The Practical Thinker

Chúng ta đã đạt được lever này khi đã nuốm được những cách thức cơ phiên bản của tư duy phản bội biện. Tín đồ ở lever này nhấn thức khá đầy đủ về những điểm mạnh và điểm yếu trong lối tư duy của chính mình cũng như đầu tư đầy đủ, ví dụ và liên tiếp để cải thiện chúng.


2.5. Lever V: The Advanced Thinker

Đối với người ở lever V, tư duy phản nghịch biện đã gần như là trở thành thói quen của họ khi nhìn vào phần đông vấn đề khác biệt trong cuộc sống. Họ hoàn toàn có thể xác định rõ phần đông thành loài kiến trong chính suy nghĩ của mình cũng giống như dễ dàng thực thi nhiều mắt nhìn khác nhau trong quá trình tư duy, bởi vậy mà người ta cũng có khả năng thấu hiểu cách nhìn nhận của người khác. Những người này luôn luôn nghiêm tương khắc trong bài toán tự phê bình bạn dạng thân với vẫn liên tiếp có phần đa kế hoạch bài bản để cải thiện những thiếu sót.


2.6. Lever VI: The Master Thinker

Đây là quy trình khi mà tứ duy bội nghịch biện vẫn thành một kiểu phản xạ của não bộ, và tín đồ đạt đến cấp độ này hoàn toàn có tác dụng điều khiển giải pháp mà bản thân gửi ra các quyết định tương tự như khống chế được sự can thiệp của cảm hứng hoặc loại tôi của chính mình trong quy trình tư duy. Mặc dù nhiên, nhiều nhà tư tưởng học cho rằng con fan không cách nào đạt mang lại được cấp độ hoàn mỹ này.


*

3. Một số nhắc nhở để thực hành và luyện tập tư duy bội nghịch biện

3.1. Đặt thắc mắc về những giả định và ý thức phổ biến

Các đưa định hoặc các niềm tin sai lạc tồn trên rất phổ biến trong kinh doanh nói riêng với đời sống thôn hội nói chung. Nếu khách hàng là một chuyên gia tư vấn chiến lược, nhiệm vụ của người tiêu dùng khi muốn tìm ra đâu là vấn đề mà công ty hay tổ chức triển khai đang chạm mặt phải chính là đặt thắc mắc về những giả định hoặc tinh thần hiện trên của họ.

Một trả định hoặc niềm tin sai lạc trong kinh doanh thể hiện tại qua những ví dụ như sau: 

Doanh nghiệp X chăm bán quần áo thuộc phân khúc bình dân nghĩ rằng những khách hàng của chính mình hiện gồm số các khoản thu nhập khả dụng (disposable income) rất lớn so với quá trình trước, vậy nên doanh nghiệp đã tiếp tục tăng giá các mặt hàng của chính mình lên những lần. Thay vày làm thế, công ty lớn đã hoàn toàn có thể kiếm thêm vài ba triệu đô-la mỗi năm ví như vẫn gia hạn giá hợp túi tiền cho các món đồ của mình.Một công ty lớn Y khác có niềm tin rằng các người sử dụng ở mọi châu Á của bản thân mình đều say mê một loại trang sức hệt nhau nên họ bán các mẫu thiết kế giống nhau ở toàn bộ các cửa hàng tại lục địa này nhưng mà không tiến hành bất kể cuộc khảo sát hay điều tra khảo sát nào về nhu cầu thực sự của từng nhóm quý khách ở từng nước khác nhau.
*

Trong hai trường hợp vừa đề cập, nếu như lãnh đạo của không ít doanh nghiệp này còn có tư duy làm phản biện tốt, chúng ta đã suy xét về lí do, các vật chứng nào cho thấy niềm tin trên của họ là đúng hoặc sẽ triển khai kiểm nghiệm hồ hết giả định của bản thân để đã có được những lập luận thực thụ logic, và vì vậy vẫn ít khi phạm phải những sai lạc như trên.

Bên cạnh đó, hãy nhớ rằng đặc biệt hơn cả việc đặt câu hỏi chính là biết khi nào nên đặt câu hỏi và phải làm thế nào cho những câu hỏi và lập luận của bản thân hợp logic. Thời điểm cực kỳ quan trọng trong kinh doanh hoặc trong hoạch định chiến lược mà khi ấy rất có nhu cầu các câu hỏi phản nghịch biện chính là quá trình hoàn thành các giải pháp cho vụ việc hiện tại. Hôm nay nhà quản ngại trị hoặc chuyên gia tư vấn rất có thể tự bội phản biện về số đông kế hoạch của chính bản thân mình hoặc của nhóm mình bởi một số thắc mắc như sau:

Làm giải pháp nào mà lại tôi biết rằng với giải pháp này doanh số sẽ tăng lên?Các nghiên cứu hiện trên nói gì về hầu hết giả định tự phía tôi liên quan đến tương lai của thị trường? Tôi sẽ đặt bản thân vào vị trí của bạn để hiểu rõ sâu xa họ chưa?

Một biện pháp khác để đặt thắc mắc phản biện trong quá trình này là xem xét đến những tài năng bất thường xuyên khác. Lấy ví dụ như như:

 Sẽ cầm nào nếu khách hàng của bọn chúng ta biến hóa về nhu cầu? Phải ứng phó ra sao nếu nhà cung ứng của chúng ta ngừng chuyển động do dịch bệnh diễn biến phức tạp?

Cách sử dụng tư duy phản bội biện nêu trên để giúp đỡ bạn tất cả cái nhìn thâm thúy hơn so với vấn đề tương tự như rèn luyện cho bạn dạng thân sự tinh tế bén. Trường hợp vẫn đang trong thời hạn luyện tập, bạn hãy tìm và đọc về những kế hoạch mới hoặc khó khăn hiện tại của một số trong những doanh nghiệp điển hình và test tự phân tích theo một số gợi ý như bên trên nhé.


Con người luôn luôn có xu thế trở nên gần cận và sinh hoạt cạnh những người có cùng quan điểm với mình. Ngày nay, với thuật toán tinh lọc để bằng lòng xu hướng tự nhiên và thoải mái này ở người tiêu dùng của các trang mạng xã hội, việc rèn luyện tư duy bội nghịch biện đang thực sự gặp mặt trở ngại lớn. 

Vậy cần một phương pháp hữu ích nhằm rèn luyện tư duy bội nghịch biện trong các bạn là hãy tìm về những người có quan điểm biệt lập với mình. Cần chú ý rằng quan liêu điểm khác biệt không có nghĩa là trái ngược. Sự biệt lập ở đây rất có thể được hình thành vì chưng vị trí công tác khác nhau, số năm kinh nghiệm tay nghề khác nhau. Do vậy nhưng trong môi trường thiên nhiên làm việc, hãy tìm gặp và trao đổi với các nhân viên ngơi nghỉ những bộ phận khác nhau, hồ hết nhân viên có không ít năm kinh nghiệm tay nghề hơn hoặc chính cấp trên của bạn để triển khai xong hơn về tứ duy với vốn gọi biết của mình.


Cha đẻ của tư duy làm phản biện đã và đang để lại cho hậu nhân một cách thức hiệu quả nhằm phát triển với áp dụng tài năng này trong việc đàm đạo để tra cứu ra thực chất của vấn đề, kia là phương thức Socrates. 

Phương pháp này có thể được khái niệm như sau: “Phương pháp Socrates bao hàm việc thực hiện một loạt các thắc mắc đặc trưng, có nguyên tắc để tách bóc tách, truy vấn tìm các tư tưởng chứa đựng trong câu trả lời. Thông qua việc hỏi đáp liên hoàn, người được hỏi đang dần nhận thấy các lỗ hổng trong lập luận của mình, từ kia hiểu sâu sắc hơn về thực chất vấn đề với tự rút ra bài học cho phiên bản thân” (Hoaglund, 1993). 

Phương pháp vày Socrates tạo ra liên quan mang lại câu nói lừng danh của chính ông: “Tôi chỉ biết một điều rằng tôi đo đắn gì cả”. Khi tham gia học trò đến và đặt thắc mắc hoặc đưa ra một giả định bất kỳ, ông luôn luôn quả quyết rằng mình chẳng hiểu gì về sự việc đó. Vậy đề nghị ông chỉ đáp lại những vướng mắc ấy bởi nhiều câu hỏi hơn. Thực chất, qua quá trình này, Socrates vẫn thăm dò logic của những học trò. Việc liên tục trả lời những thắc mắc dồn dập của ông khiến cho họ tự nhận biết những thiên kiến, lỗi ngụy biện hay những giả định thiếu cơ sở trong lập luận của bản thân mình để tự tìm biện pháp khắc phục. Phương pháp này hiện vẫn được áp dụng thoáng rộng trong việc huấn luyện và giảng dạy và nghiên cứu nhiều lĩnh vực không giống nhau như triết học tôn giáo, y khoa, thiên văn học, toán học, lao lý và tố tụng,…


Các cách cơ phiên bản để xây dựng 1 cuộc đối thoại theo phương pháp Socrates như sau:

Người A: Đưa ra câu hỏi/vấn đềNgười B: Đưa ra một câu hỏiNgười A: Đưa ra câu trả lờiNgười B: phản nghịch bác/Đặt nghi hoặc cho câu trả lời vừa được chuyển ra bằng cách đưa ra trường thích hợp ngoại lệ, làm phản chứng, kiểm tra thực tiễn (fact check), bình chọn ngụy biện (fallacy check)…Người A: Chỉnh sửa/Củng chũm lại luận điểmNgười B thường xuyên đặt câu hỏiNgười A: rơi vào trạng thái “aporia” (trạng thái hoảng loạn khi nhận ra mâu thuẫn trong lập luận của bản thân mình và không thể liên tiếp phản biện)

Bạn có thể sử dụng quá trình gợi ý này để mài giũa tư duy bội nghịch biện bằng cách tập luyện bàn bạc với nhóm học tập hoặc với việc tham gia của một giáo viên, fan hướng dẫn nếu như khách hàng và những người khác trong team không chắc hẳn rằng về lượng kiến thức và kỹ năng của mình.


3.4. Nghiên cứu để có thêm tri thức

Tri thức là mức độ mạnh. Đối với việc thực hành tư duy phản bội biện, trí thức lại là yếu hèn tố về tối thiểu cần có nếu bạn có nhu cầu những lập luận của bản thân trở nên xúc tích và ngắn gọn và có rất đầy đủ bằng chứng rõ ràng.


Trong thế giới số hiện tại nay, đông đảo nguồn học tập liệu giao hàng cho việc nghiên cứu của bọn họ là không hề thiếu. Vấn đề còn lại là liệu họ có sẵn lòng dành thời gian để nghiên cứu và phân tích và cách nghiên cứu và phân tích của họ có khoa học hay không. Mà lại trước tiên, hãy chăm chú chọn lọc đều tài liệu đáng tin tưởng và phong phú về cách nhìn để chế tác căn bản vững dĩ nhiên cho quy trình này.

Xem thêm: Viết Chương Trình In Ra N Số Nguyên Tố Đầu Tiên Trở Đi, Viết Chương Trình In Ra N Số Nguyên Tố Đầu Tiên


4. Lời kết

Tư duy làm phản biện và phần nhiều chủ đề liên quan vẫn luôn là đề tài nghiên cứu và bàn cãi giữa những nhà khoa học trên vắt giới. Điều đó cho biết thêm một điều rõ ràng rằng việc thực hành và rèn luyện tư duy phản biện sẽ khó khăn hơn tương đối nhiều so với trên lý thuyết. Cho dù vậy, việc giành được tư duy bội nghịch biện sẽ giúp đỡ cho chúng ta rất nhiều trong cả sự nghiệp và cuộc sống. Anh Chú hướng Nghiệp hy vọng các bạn sẽ tiếp tục cố gắng và kiên trì luyện tập, không chỉ về tư duy bội phản biện nhưng còn tất cả những kỹ năng quan trọng khác nữa nhé.