Trong nội dung thi vào lớp 10 cũng như thi tốtnghiệp THPT, nghị luận về thơ luôn là một nội dung quan trọng được các thầy côcũng như học sinh quan tâm, đầu từ nhiều thời gian, công sức để ôn luyện. Phântích thơ, thực tế đã được học từ lớp 6 và học kĩ ở lớp 9. Tuy nhiên hầu nhưchưa nắm được kỹ năng nghị luận thơ. Sau đây là một số gợi ý giúp các em làm tốtviệc này hơn.

Bạn đang xem: Phân tích câu thơ


*

Xác định các yêu cầu của đề bài

Đây là bước rất quan trọng. Bước này bảo đảmcho người viết xác định đúng vấn đề cần nghị luận, tránh lạc đề. Giúp bài viếtxoáy vào trọng tâm của vấn đề. Lấy dẫn chứng phù hợp…

Có các yêu cầu thường gặp sau đây: phântích/cảm nhận về đoạn thơ (như bảy câu đầu trong bài thơ Đồng chí của ChínhHữu); nghị luận một khía cạnh về nội dung hoặc nghệ thuật bài thơ (Vẻ đẹp ngườilính trong Đồng chí của Chính Hữu); phân tích kết hợp bàn luận một ýkiến nhận định về bài thơ (chất thơ trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn ThànhLong); hoặc phân tích kết hợp so sánh đối chiếu 2 đoạn thơ của 2 bài thơ khácnhau (hình ảnh người lính trong Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe khôngkính)…

Vận dụng 5 bước cơ bản

Đối với đề bài phân tích đoạn thơ hoặc mộtkhía cạnh của bài th, ngoài phần giới thiệu những kiến thức cơ bản liên quanđến tác giả, tác phẩm ở mở bài, phần đánh giá chung về nội dung, nghệ thuật vàkhẳng định sức sống, sự bất tử của tác phẩm, tác giả ở phần kết bài thì ở phầntriển khai (thân bài) HS nên vận dụng 5 bước sau đây:

Bước 1, nhận xét khái quát bài thơ/đoạn thơ. Gồm cácmặt như thể thơ, ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu nói chung. Đặc biệt là bố cụcgồm bao nhiêu ý chính và định hướng cách phân tích theo bố cục như thế nào (cắtngang, bổ dọc, hay kết hợp cả hai).

Bước 2, lần lượt phân tích theo định hướng bố cụctrên. Thao tác này gồm các bước: lời dẫn hay chuyển ý, trích ngữ liệu thơ. Phảitrích dẫn đầy đủ, chính xác.

Bước 3, diễn toàn bộ phần trích dẫn thơ ra văn xuôi.Phải diễn trôi chảy, đúng ý nghĩa, hay. Đáng nói là nhiều bài làm của HS chỉdừng lại ở thao tác này nên chưa có chiều sâu và thường bị giám khảo nhận xétlà “chỉ mới diễn xuôi”. (lồng vào bước 4)

Bước 4, bám vào những từ ngữ, hình ảnh trọng tâm, cácbiện pháp nghệ thuật… để phân tích sâu, kỹ. Đây là bước cơ bản nhất, nó thểhiện khả năng cảm thụ về thơ ca của người viết. Muốn bài làm có chiều sâu phảiphát huy hiệu quả của bước này. (lồng vào bước 3)

Bước 5, so sánh, đối chiếu để làm nổi bật đoạn thơ.Có nhiều cách liên hệ, so sánh như về các hình ảnh, chi tiết, nghệ thuật trongbài thơ, ngoài bài thơ; so sánh với cùng một tác giả, khác tác giả hoặc nhữngtác phẩm cùng viết về đề tài…

Sau khi vận dụng xong các bước trên cũng nêncó tiểu kết để đáng giá chung về nội dung và nghệ thuật. Và cứ như thế, tiếptục áp dụng 5 bước này cho các phần tiếp theo.

Xem thêm: Vở Bài Tập Tiếng Việt Lớp 4 Tập 1 Trang 3, Giải Vở Bài Tập Tiếng Việt Lớp 4 Tập 1 Tuần 1

Các bước trên chặt chẽ như một bàn tay 5 ngón,trình tự từ ngón cái đến ngón út. Đó là kỹ năng phân tích thơ hợp lý và hiệuquả.