*
*
*



Bạn đang xem: Đọc vào phủ chúa trịnh

*
*
*

*


Cảm nhận được giá trị hiện thực thâm thúy của thành công và nhân giải pháp thanh cao của người sáng tác qua ngòi cây bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống thường ngày trong phú chúa Trịnh. Lê Hữu Trác (1724– 1791) hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, người làng Liêu Xá, thị xã Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn thành phố hải dương (nay thuộc huyện Yên Mĩ, tỉnh Hưng Yên). Ông là 1 trong những danh y, không chỉ có chữa bệnh ngoại giả soạn sách cùng mở trường dạy nghề thuốc để truyền bá y học. Phần nhiều cuộc đời chuyển động y học với trước tác của ông gắn với quê ngoại làm việc xã tô Quang, huyện hương Sơn, tỉnh giấc Hà Tĩnh. Cỗ Hải Thượng y tông trọng điểm lĩnh tất cả 66 quyển, là công trình nghiên cứu y học tập xuất sắc độc nhất vô nhị trong thời trung đại Việt Nam. Cửa nhà cũng khắc ghi những cảm giác chân thật của tác giả trong số những lúc lặn lội đi chữa bệnh ở các miền quê, biểu lộ tâm huyết và đức độ của tín đồ thầy thuốc. Qua tác phẩm, có thể thấy Lê Hữu Trác còn là 1 trong những nhà văn, nhà thơ cùng với những đóng góp đáng ghi nhận mang lại văn học tập nước nhà.Thượng tởm kí sự (Kí sự cho kinh đô) là tập kísự bằng văn bản Hán, xong xuôi năm 1783, được xếp ở cuối cỗ Hải Thượng y tông trọng điểm lĩnh như 1 quyển phụ lục. Kí sự là một trong thể kí, biên chép sự việc, mẩu chuyện có thiệt và tương đối hoàn chỉnh. Thượng tởm kí sự tả quang cảnh ở tởm đô, cuộc sống đời thường xa hoa trong che chúa Trịnh và quyền uy, núm lực của phòng chúa – rất nhiều điều Lê Hữu Trác đôi mắt thấy tai nghe trong chuyến du ngoạn từ hương thơm Sơn ra Thăng Long chữa bệnh cho rứa tử Trịnh Cán cùng chúa Trịnh Sâm. Qua đó, bạn đọc thấy được cách biểu hiện coi thường danh lợi của tác giả. Tác phẩm kết thúc với vấn đề Lê Hữu Trác được về lại quê nhà, trở về với cuộc sống đời thường tự do trong lòng trạng hân hoan, tiếp tục hiến đâng đời mình mang đến y thuật.Đoạn. Vào tủ chúa Trịnh nói về việc Lê Hữu Trác lên tới mức kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để Lê Hữu Trác bắt mạch, kê đơn cho Trịnh Cán. (Nguyễn Tiến phổ biến về) WẵN BẳNMồng 1 mon 2. Sáng tinh mơ, tôi nghe giờ gõ cửa rất gấp. Tôi chạy ra mở cửa. Té ra một người đầy tớ quan Chánh đường”) vừa nói vừa thở hổn hển: – gồm thánh chỉ(2) triệu (3) vắt vào ! quan truyền mệnho hiện tại đang trong nhà cụ phệ con, nhỏ vâng lệnh chạy đến đây báo tin. Quân nhân ở dinh sẽ đem cáng mang đến đón nạm ở không tính cửa. Xin vậy vào đậy chầu ngay. Tôi bèn thay đổi áo nón chỉnh tề, lên cáng vào phủ. Tên đầy tớ chạy đàng trước hét đường. Cáng chạy như chiến mã lồng, tôi bị xóc một mẻ, khổ ko nói hết. Shop chúng tôi đi cửa sau vào phủ. Người truyền mệnh dẫn tôi qua mấy lần cửa nữa, theo đường phía bên trái mà đi. Tôi ngước đầu lên: đâu đâu cũng là cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió chuyển thoang thoảng mùi hương hương. Hầu như dãy hiên chạy dọc quanh co nối nhau liên tiếp. Bạn giữ cửa truyền báo rộn ràng, người có việc quan tương hỗ như mắc cửi. Vệ sĩ canh phòng cửa cung, ai muốn ra vào phải gồm thẻ. Tôi nghĩ về bụng: mình vốn con quan, phát triển ở chốn phồn hoa, chỗ nào trong cấm thành bản thân cũng đã từng biết. Chỉ có những câu hỏi trong che chúa là mình chỉ mới nghe nói thôi. Bước chân đến đây new hay cảnh phú quý của vua chúa thực khác hoàn toàn người thường! Bèn dìm một bài xích thơ để ghi nhớ việc này: quân nhân nghìn của Uác đòng,5) nghiêm nhặt, Cả trời nam sang tốt nhất là đây! Lầu từng gác vẽ tung mây, rèm châu, hiên ngọc, trơn mai ánh vào. Hoa Cung thoảng ngạt ngàO chuyển tới, vườn ngự nghe vẹt nói đòi phen. Qué тйа, сип3 сат chша qиеп, không giống gì ngư bao phủ đào nguyên thuở như thế nào (6) !1 = ܬ ܚܝܬ– — ܧ ܦܧ ܚܬܐ – — — — — -ܠܐ- ܚܬܐ – ܦ ܬ– — – ܦ ܫ- – ܐܒܝ ܧ ,”==! ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔–سال ہے۔ ۔ ۔ ۔ 1۔۔۔ مجم v i r *«? o o J v vrv Hoàng Đình Bảo. (2) Thánh chỉ: chỉ thị củ ; ở chỗ này dùng mang lại chúa Trịnh Sâm. (3) đối với người d . – – — — – – –. —– o ܬܝ ܠ ܢܝ1– — — ܐ ܢ1 — ܐ — ܕ — — ܥܘ܂ – * گ — — — حديت – عـــر= (5) Vác đòng : chỉ giáo, má ị đánh cá. Đào ng ị hoa đào, chỉ cảnh tiên. Cả câu đem ý từ bài xích Đào hoa –r་ o nguyên kí của Đào Tiềm, đề cập về bài toán mộ ị tiến công cá một hôm chèo thuyền đi ngược mẫu is 1 – ܐܠ- – * thơ mộnge,Đi được vài trăm bước, qua mấy lần cửa bắt đầu đến cái điếm”}}”Hậu mã quân túc trực”°). Điếm làm bên cái hồ, có các cái cây quái gở và đều hòn đá kì lạ. Trong điếm cột cùng bao lơn lượn vòng, kiểu cách thật là xinh đẹp. Quan tiền Chánh đường mỗi lúc ở triều ra thì nghỉ ngơi nghỉ đấy. Thấy tôi, ông bảo quan lại truyền chỉ:- Chiều qua, tôi đang tâu lên. Thánh thượngo) cho phép cụ vào để hầu mạch Đông cung rứa tử4).Ông cùng vào với quan tiền truyền chỉ, bảo tôi đi theo cùng mấy bạn tiểu hoàng môn(5). Đi cỗ đến một chiếc cửa lớn, thị vệ, đấu sĩ thấy tôi nạp năng lượng mặc có vẻ như lạ lùng, ao ước giữ lại. Quan tiền truyền chỉ nói: – gồm thánh chỉ triệu. Bọn họ bèn để cho tôi đi. Qua dãy hiên chạy dọc phía tây, đến một cái nhà béo thật là cao cùng rộng. Hai bên là hai cái kiệu nhằm vua chúa đi. Đồ nghi trượng 6) phần đông sơn son thếp vàng. Ở thân đặt một cái sập thếp vàng. Bên trên sập mắc một cái võng điều. Trước sập cùng hai bên, bày bàn ghế, những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy. Tôi chỉ dám ngước mắt nhìn rồi lại cúi đầu đi. Lại sang 1 cửa nữa, đến một cái lầu cao và rộng. Ở đây, cột đa số sơn son thếp vàng. Tôi hỏi nhỏ dại quan truyền chỉ, ông ta nói: – Ta vừa đi qua nhà “Đại đường”. Nhà ấy gọi là “Quyển bồng”, cái gác này điện thoại tư vấn là “Gác tía”. Vì thế tử “dùng trà” nghỉ ngơi đây, cho nên gọi nó là “phòng trà”. (Số là ở chỗ này kiêng danh từ “thuốc” nên người ta gọi thuốc là “trà”.) Bấy tiếng trong “phòng trà” có bảy, tám người. Thấy quan liêu Chánh đường đến, toàn bộ đều đứng dậy. Quan tiền Chánh mặt đường ngồi ghế trên. Mọi bạn ngồi theo vật dụng tự. Quan Chánh đường bảo tôi ngồi vào trong giữa. Ban sơ tôi không hiểu, sau new biết kia là các vị y sĩ của sáu cung, nhị viện được dự vào việc hầu trà, ngày đêm chờ chực ở đấy. Thấy tôi, họ hầu hết nhìn nhau. Có người cúi xuống hỏi nhỏ. Quan lại Chánh con đường cười: – vậy này là bé ông Liêu Xá sinh sống Đường Hào vào ngụ cư trong hương Sơn, có tác dụng thuốc hay bao gồm tiếng, nay vâng thánh chỉ vào kinh. Bấy giờ có bạn chít khăn lượt tàu, cười với bảo tôi:(1) Điếm: trạm, nơi để ngủ chân hoặc chờ đợi. (2) “Hậu mã quân túc trực”: tên trạm, tức thị “Nơi quân Hậu mã đợi sẵn (để chúa sai phái)”. – – ܢܬܚ ܧ ܧ – ܢܝ ܬ ܝ -܇ T ܢ ܢܝ o(3) T o hỉ chúa Trịnh Sâm.(4) Đông cung cố tử: nam nhi của chúa sẽ đ họn để nối ngôi; tại đây chỉ Trịnh Cán, bé thứ Sām.(5) đái hoà L——– ۔ ۔ مجھے L – a.(6). Đồ ngủ a A – !1 : 1 ۔۔۔۔۔۔۔- – – – A. A.l. Ia- Cụ gồm biết tôi không ? – Tôi là kẻ ở địa điểm quê mùa, làm sao biết được những vị ở địa điểm triều đình đông đúc như vậy này ? – Tôi là fan An Việt, huyện La Sơn, nghỉ ngơi nhà, tôi vẫn nghe tiếng cố gắng như sấm động bên tai, nhưng không hề được gặp. Bấy tiếng tôi mới biết ông ta làm cho giáo quan sinh sống An Việt, thương hiệu là Chức, được ông Nguyễn Kiêm người Tiên Điền làm Thự trấn đề cử làm y sĩ chầu chực sinh sống đây. Sau đó, lại được thiết kế thuốc ở cỗ Binh, duy trì chức Tham đồng. Tôi nói: – khu vực ở của mình không xa vị trí ở của ngài bao nhiêu. Tôi mấy lần hy vọng đến thăm nhưng lại phiền một nỗi là không có dịp. Đang dở mẩu chuyện thì quan liêu truyền mệnh cho nói nhỏ tuổi với quan Chánh đường. Quan Chánh mặt đường đứng dậy, bảo tôi: – Ta hãy vào ăn uống cơm sáng một lát đã. Tôi theo ông, đi theo con phố cũ quay trở lại điếm “Hậu mã”. Ông nói: – bệ hạ đang ngự làm việc đấy, bao bọc có hoàng hậu chầu chực, bắt buộc chưa thểyết kiến. Ta hãy tạm ra ngoài. Ông san mâm cơm mang lại tôi ăn. Mâm vàng, bát bạc, món ăn toàn là của ngon đồ vật lạ, tôi bấy giờ new biết loại phong vị của phòng đại gia. Ản Xong, thấy một viên quan liêu hầu cận chạy lại mời quan liêu Chánh mặt đường vào với bảo tôi đi theo. Đột nhiên, thấy ông ta mở một chỗ trong màn gấm rồi cách vào. Ở trong tối om, không thấy có cửa ngõ gì cả. Đi qua độ năm, sáu lần trướng gấm như vậy, đến một cái phòng rộng, ở giữa phòng có một chiếc sập thếp vàng. Một fan ngồi trên sập độ năm, sáu tuổi, khoác áo lụa đỏ. Bao gồm mấy bạn đứng hầu nhì bên. Thân phòng là 1 trong cây nến to gặm trên một chiếc giá bởi đồng. Bên sập đặt một chiếc ghế rồng Sơn son thếp vàng, trên ghế bày nệm gấm. Một chiếc màn là chengang sân. Ở trong có mấy fan l g dú o ܘ áp l: la گی: g, عر – pl và màu áo đỏ. Bao bọc lấp lánh, mùi hương hoa ngào ngạt. Coi chừng thánh thượng thường thường xuyên vẫn ngồi bên trên ghế dragon này, nay fan rút lui vào màn để tôi coi mạch Đông Cung cho thật kĩ. Tôi nín thở đứng ngóng ở xa. Quan lại Chánh con đường truyền lệnh mang lại tôi lạy bốn lạy. Cố gắng tử cười: – Ông này lạy khéo ! quan tiền Chánh mặt đường lại truyền mệnh: – các cụ ông cụ bà yếu, chất nhận được cụ ngồi hầu mạch.Tôi khúm núm đến trước sập xem mạch. Coi xong, nghe vào màn có tiếng nói nhỏ:– cho ông ta xem cả thân hình nữa !Một viên quan lại nội thần(1) đứng chầu đến bên sập xin phép gắng tử. Rứa tử đứng dậy, toá áo, đứng bên giường mang lại tôi xem. Tôi coi kĩ toàn bộ lưng, bụng và thủ túc một lượt. Quan tiền Chánh con đường lại ền mệnh bảo tôi lạy tạ rồi đi ra. Tôi vực dậy lạy tư lạy. Thấy quan liêu Chánh đường bảo một tè hoàng môn chuyển tôi ra “phòng trà” ngồi. Một thời gian sau, ông cho hỏi:- gắng xem mạch ra làm sao ? yêu cầu dùng máy thuốc gì thì chũm cứ viết một tờ trình lên.Rồi ông lại tiếp:- dịch đã nửa năm nay. Trước kia bé lắm, hiện nay đã hơi gồm da, gồm thịt, bản chất yếu, dịch đã lâu cơ mà không té được, do dùng dương dược” thì nóng, mà sử dụng âm dược3 thì trệo. Bao gồm khi phải dùng đều vị phân phát tán (*) mới ngừng !Ông bảo quan Tả viện đem số đông thứ solo thuốc đang dùng đến mang lại tôi xem. Nguyên lúc ông đề cử tôi và nói mấy câu này là cũng đều có ý mong muốn tôi biết chừng. Ông o ó biết thuốc, 1-ܫܶ- – ܢܝܚܐ- ܚܠܐ- ܚܐܫ ܐܝ – Lܢܬܢܝ — ܐ — ܢ al ghễ l ến thuốc là cứ mong muốn dùng lắp thêm thuốc công phạt. Ông hay nói: “Có dịch thì trước nhất là đề nghị đuổi bệnh. Khi vẫn đuổi cái tà đi rồi hãy bổ, thì mới có thể là loại phép chính xác nhất”. Nhưng lại theo ý tôi, kia là chính vì thế tử nghỉ ngơi trong chốn màn đậy trướng phủ, nạp năng lượng quá no, mang quá nóng nên tạng tủ yếu đi. Vả lại, dịch mắc sẽ lâu, tỉnh khí thô hết, da mặt khô, rốn lồi to, gân thời xanh, tay chân tí hon gò. Đó nguyên nhân là nguyên khí vẫn hao mòn, yêu quý tổn quá mức. Giả dụ chỉ lo dùng thứ thuốc công phạt xung khắc báco) mà lừng khừng rằng nguyên khí càng hao mòn dần dần thì chỉ làm cho những người thêm yếu. Dịch thế này sẽ không bổ thì ko được. Nhưng lại sợ mình không ở lâu, ví như mình có tác dụng có hiệu quả ngay thì sẽ ảnh hưởng danh lợi nó ràng buộc, không làm sao về núi được nữa. Chỉ bởi ta sử dụng thứ phương thuốc hoà hoãn, còn nếu như không trúng thì cũng không không nên bao nhiêu. Nhưng rồi lại nghĩ: phụ vương ông bản thân đời đời chịu đựng ơn của nước, ta đề xuất dốc không còn cả lòng thành, để nối tiếp cái lòng trung của thân phụ ông mình bắt đầu được. Nghĩ về đi suy nghĩ lại một hồi, tôi bắt đầu nói:(1) Nội thần: quan hầu vào cung. (2) Dương dược: thuốc bao gồm tính nóng. (3) Âm dược: thuốc có tính mát, lạnh. (4) Trẻ: dừng đọng, không lưu thông được. کر رہے۔ Al-Ali(6) TY g phq … . . . — gł glại làm cho th g tổ-Tôi thấy thánh thể gầy, mạch lại tế, sác1. Thếlàâm dương số đông bị tổn hại, nay đề nghị dùng thuốc thật ngã để tu dưỡng tì cùng thận, cốt giữ loại căn bạn dạng tiên thiên?) và làm xuất phát cho cái hậu thiêno. Thiết yếu khí ở trong mà win thì bệnh ở không tính sẽ từ nó tiêu dần, không trị căn bệnh mà căn bệnh sẽ mất. Ông tỏ chủ kiến nói đi nói giống mấy lần, nhưng lại tôi vẫn cứ lý giải mãi. Ông nói: – nắm đã có chủ ý như vậy thì núm cứ viết ra thành phương pháp để dâng lên. Tôi vâng lệnh viết tờ khải rằng: “Chầu mạch, thấy sáu mạch tế, sác cùng vô lực, hữu quan yếu, hữu xích lại càng yếu đuối hơn. Ấy là tì âm hư, vị hoả quá thịnh, không duy trì được khí dương, cần âm hoả đi càn. Bởi vì vậy, bên ngoài 5 trướnơ đó. Là o g không tính thì phù, bên trong thì trống. đề xuất bổ tì thổ thì yên. Nay phỏng dùng: bạch truật (một lạng), thục địa (ba đồng), can khương (hai đồng), ngũ vị (một đồng). Sắc cho đặc, mỗi một lần uống một thìa trà điều cùng với nước sâm nhan sắc đặc. Uống khi lưng bụng. Tiểu thần Lê Hữu Trác phụng kê.”- elTôi viết xong xuôi đưa lên. Ông chú ý kĩ một hồi, xem gồm ý ngại. Những thầy lang ngồi đấy cũng muốn xem. Ông ko cho, đút giấy vào túi áo, cười: – bài thuốc và lập luận của nỗ lực khác họ nhiều. Ông bảo một nội thần mang tờ giấy vào. Một thời gian sau, ông đứng lên bảo tôi đi theo, trở về điếm “Hậu mã”. Uống trà một lát, ông nói cùng với tôi: – Cụ ra đi xôi vất vả, giờ hãy nhất thời về nghỉ. Tất cả bà con anh em mời mọc cũng ko được đi đâu. Để hóng thánh chỉ xem như thế nào. Tôi từ bỏ giã, lên cáng về dinh Trung Kiên. Trong tầm mười ngày, đồng đội trong kinh phần lớn đến thăm hỏi, thường xuyên tình như thế.bản dịch của PHAN VÖ, NXB Văn học, Hà Nội, 1971)(1) Mạch tế, sác: mạch nhỏ, đập nhanh. (2) Tiên thiên: thể chất bẩm sinh. {o P-L)u rj, Loza × thể hóa học d – -8Quang cảnh trong phủ chúa được miêu tả như nuốm nào ? Cung giải pháp sinh hoạt trong đậy chúa ra làm sao ? mọi quan sát, ghi nhấn này nói lên phương pháp nhìn, thái độ của Lê Hữu Trác đối với cuộc sống đời thường nơi đậy chúa thế nào ? so với những cụ thể trong đoạn trích mà anh (chị) chỉ ra rằng “đắt”, có tác dụng làm rất nổi bật giá trị hiện tại của tác phẩm. Cách chẩn đoán cùng chữa bệnh lý của Lê Hữu Trác thuộc những tình tiết tâm tứ của ông khi kê đối kháng cho ta hiểu gì về người thầy thuốc này ?4. Theo ông (chị), văn pháp kí sự của người sáng tác có gì đặc sắc ? Phân tích phần nhiều nét rực rỡ đó.GHI NHỞĐoạn trích. Vào bao phủ chúa Trịnh có giá trị hiện tại sâu sắc.

Xem thêm: Văn Tả Con Chó Lớp 4 Ngắn Nhất, Top 10 Bài Văn Tả Con Chó Hay Nhất

Bằng tài quan lại sát tinh tế và sắc sảo và ngòi bút ghi chép đưa ra tiết, chân thực, sắc đẹp sảo, tác giá vẫn vẽ lại một bức tranh sinh động về cuộc sống đời thường xa hoa, quyền quý của chúa Trịnh, đồng thời cũng biểu hiện thái độ khinh thường danh lợi.LUYÊN TậPSo sánh đoạn trích. Vào đậy chúa Trịnh cùng với một tòa tháp (hoặc đoạn trích) kí khác của văn học trung đại việt nam mà anh (chị) vẫn đọc và nêu dấn xét về nét đặc sắc của đoạn trích này.