Nội dung bài bác giảngBài 3: các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vậttrình bày vềcái riêng và loại chung, lý do và kết quả, tất nhiên và ngẫu nhiên, ngôn từ và hình thức, thực chất và hiện nay tượng, năng lực và hiện thực. Mời các bạn cùng tìm hiểu thêm và học tập tập!


1. Chiếc riêng và loại chung

1.1 Phạm trù mẫu riêng, chiếc chung

1.2 dục tình biện bệnh giữa mẫu riêng và loại chung

1.3 Ý nghĩa phương thức luận

2. Vì sao và kết quả

2.1 Phạm trù nguyên nhân, kết quả

2.2 quan hệ tình dục biện hội chứng giữa tại sao và kết quả

2.3 Ý nghĩa cách thức luận

3. Tất yếu và ngẫu nhiên

3.1 Phạm trù tất nhiên, ngẫu nhiên

3.2 quan hệ nam nữ biện triệu chứng giữa tất nhiên và ngẫu nhiên

3.3 Ý nghĩa phương thức luận

4. Ngôn từ và hình thức

4.1 Phạm trù nội dung, hình thức

4.2 quan hệ nam nữ biện triệu chứng giữa nội dung và hình thức

4.3 Ý nghĩa phương pháp luận

5. Bản chất và hiện tượng

5.1 Phạm trù phiên bản chất, hiện tượng

5.2 dục tình biện chứng giữa bản chất và hiện nay tượng

5.3 Ý nghĩa phương thức luận

6. Khả năng và hiện thực

6.1 Phạm trù khả năng, hiện tại thực

6.2 quan hệ nam nữ biện triệu chứng giữa kỹ năng và hiện thực

6.3Ý nghĩa phương pháp luận


*

Tóm tắt kim chỉ nan


1. Dòng riêng và mẫu chung


1.1 Phạm trù mẫu riêng, dòng chung


Phạm trù dòng riêng dùng làm chỉ một sự vật, một hiện tại tượng, một quá trình nhất định; còn phạm trù chiếc chung dùng làm chỉ phần nhiều mặt, số đông thuộc tính, gần như yếu tò”, hầu như quan hệ,... Lặp lại phổ cập ở các sự vật, hiện tại tượng.

Bạn đang xem: Các phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

Trong từng sự vật, hiện tượng ngoài cái tầm thường còn trường thọ cái đối kháng nhất, đó là phần đông đặc tính, phần đa tính chất,... Chỉ tồn tại tại một sự vật, một hiện tượng kỳ lạ nào đó mà không lặp lại ở những sự vật, hiện tượng kỳ lạ khác.


1.2 quan hệ giới tính biện triệu chứng giữa loại riêng và mẫu chung


Theo quan điểm duy vật dụng biện chứng: loại riêng, cái thông thường và cái lẻ tẻ đều tồn tại khách hàng quan. Vào đó, cái bình thường chỉ trường tồn trong cái riêng, thông qua cái riêng mà biểu lộ sự vĩnh cửu của nó; cái tầm thường không trường tồn biệt lập, tách bóc rời mẫu riêng, có nghĩa là không tách bóc rời mỗi sự vật, hiện nay tượng, quy trình cụ thể.

Cái riêng rẽ chỉ tồn tại trong quan hệ với dòng chung; không có cái riêng biệt tồn tại tự do tuyệt đối tách rời cái chung.

Cái riêng biệt là cái toàn bộ, phong phú, phong phú và đa dạng hơn mẫu chung; còn cái tầm thường là cái bộ phận nhưng sâu sắc, bản chất hơn cái riêng. Vị vì, cái riêng là tổng vừa lòng của cái bình thường và cái đơn nhất; còn chiếc chung biểu hiện tính phổ biến, tính quy luật của nhiều cái riêng.

Cái phổ biến và cái đơn nhất có thể chuyên hóa lẫn nhau ừong những điều kiện xác định.

Mối dục tình biện triệu chứng giữa chiếc riêng và cái tầm thường đã được V.I. Lênin bao gồm ngắn gọn: “Như vậy, những mặt đối lập (cái riêng đốì lập với dòng chung) là đồng nhất: loại riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ đưa đến loại chung. Cái bình thường chỉ mãi sau trong cái riêng, trải qua cái riêng. Bất kể cái riêng (nào cũng) là cái chung. Bất cứ cái chung nào thì cũng là (một cỗ phận, một khía cạnh, hay một phiên bản chất) của cái riêng. Bất cứ cái chung nào cũng chỉ tổng quan một cách đại khái toàn bộ mọi đồ riêng lẻ. Bất kể cái riêng nào cũng không gia nhập không hề thiếu vào loại chung, v.v., v.v.. Bất cứ cái riêng nào cũng thông qua hàng nghìn sự chuyên hóa mà liên hệ với những chiếc riêng thuộc loại khác (sự vật, hiện tại tượng, thừa trình), v.v.”.


1.3 Ý nghĩa phương pháp luận


Cần đề xuất nhận thức cái thông thường để áp dụng vào chiếc riêng trong chuyển động nhận thức và thực tiễn. Không nhận thức được cái bình thường thì trong thực tiễn khi giải quyết và xử lý mỗi cái riêng, mỗi trường hợp cụ thể sẽ khăng khăng vẩp phải những sai lầm, mất phương hướng. Mong mỏi nắm được cái bình thường thì cần phải xuất phát từ những chiếc riêng tói cái bình thường không lâu dài trừu tượng ngoài các chiếc riêng.

Mặt khác, nên phải cụ thể hóa cái chung trong những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể; xung khắc phục bệnh dịch giáo điều, cực kỳ hình, trang thiết bị hoặc cục bộ, địa phương trong áp dụng mỗi cái bình thường đế xử lý mỗi trường hợp nạm thể.

Trong chuyển động nhận thức cùng thực tiễn, cần phải biôt vận dụng những điều kiện tương thích cho sự chuyên hóa thân cái riêng lẻ và cái bình thường theo những mục đích nhất định, cũng chính vì giữa cái thông thường và cái riêng biệt có thể chăm hóa mang đến nhau giữa những điều khiếu nại xác định.


2. Vì sao và kết quả


2.1 Phạm trù nguyên nhân, kết quả


Phạm trù nguyên nhân dùng làm chỉ sự tác động lẫn nhau giữa những mặt trong một sự vật, hiện tại tượng, hoặc giữa những sự vật, hiện tượng lạ với nhau, từ bỏ đó tạo thành sự đổi khác nhất định. Phạm trù hiệu quả dùng để chỉ những thay đổi xuất hiện vày sự tác động giữa những mặt, những yếu tó trong một sự vật, hiện nay tượng, hoặc giữa những sự vật, hiện tượng.


2.2 quan hệ tình dục biện triệu chứng giữa tại sao và kết quả


Mối quan hệ giới tính giữa tại sao và hiệu quả là mối quan hệ khách quan, khái quát tính tất yếu: không có nguyên nhân nào ko dẫn tới hiệu quả nhất định; và ngược lại, ko có tác dụng nào không tồn tại nguyên nhân.

Nguyên nhân có mặt kết quả, do thế nguyên nhân bao giờ cũng bao gồm trước kết quả, còn kết quả lúc nào cũng xuất hiện sau nguyên nhân.

Một nguyên nhân có thể sinh ra một hoặc nhiều công dụng và một kết quả có thô vì một hoặc nhiều vì sao tạo nên.

Sự tác động của rất nhiều nguyên nhân dẫn tới việc hình thành một kết quả hoàn toàn có thể diễn ra-theo những hướng thuận, nghịch khác nhau và gần như có tác động đến sự hiện ra kết quả, tuy nhiên vị trí, mục đích của bọn chúng là khác nhau: gồm nguyên nhăn trực tiep, nguyên nhân gián tiếp, lý do bên trong, lý do bên ngoài,... Ngược lại, một nguyên nhân có thô dẫn đến nhiều kết quả, trong các số ấy có công dụng chính và phụ, cơ bạn dạng và ko cơ bản, trực tiếp vầ gián tiếp,...

Trong sự vận động của quả đât vật chất, không tồn tại nguyên nhân đầu tiên và kết quả cuối cùng. Ph.Ăngghen viết “Chúng ta cũng thẩy rằng lý do và hiệu quả lầ gần như khái niệm chỉ có ý nghĩa sâu sắc là lý do và hiệu quả khi được áp dụng vào trong 1 trường hợp lẻ tẻ nhất định; tuy vậy một khi chứng ta phân tích trường hợp cá biệt ây trong mối liên hệ chung của chính nó với tổng thể thế giới thì các khái niệm ấy lại vẫn thêm với nhau với xoắn xuýt với nhau vào một khái niệm về sự tác động qua lại cho nhau một biện pháp phổ biến, trong đó nguyên nhân và kết quả luôn luôn biến đổi vị trí mang đến nhau; cái tại chỗ này hoặc trong lúc này là vì sao thì ở phần khác hoặc ở lúc dị thường là kết quả, với ngược lại”.


2.3 Ý nghĩa cách thức luận


Vì mối tương tác nhân quả là mối quan hệ có tính khách quan, tất yếu bắt buộc trong thừa nhận thức và trong thực tiễn không thể lắc đầu quan hệ nhân - quả. Trong quả đât hiện thực thiết yếu tồn tại hầu như sự vật, hiện tượng lạ hay quy trình biến đôi không có nguyên nhân; cùng ngược lại, không tồn tại nguycn nhân như thế nào không mang đến những tác dụng nhất định.

Vì mối tương tác nhân quả vô cùng phức tạp, phong phú và đa dạng nên nên phân biệt đúng chuẩn các loại vì sao để có cách thức giải quyết đúng đắn, cân xứng với từng trường hợp cụ thể trong dìm thức cùng thực tiễn.

Vì một nguyên nhân hoàn toàn có thể dẫn mang lại nhiều tác dụng và ngược lại, một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân nên trong thừa nhận thức cùng thực tiễn cần được có ý kiến mang tính trọn vẹn và lịch sử - cụ thể trong phân tích, giải quyết và áp dụng quan hệ nhân - quả.


3. Tất yếu và ngẫu nhiên


3.1 Phạm trù vớ nhiên, ngẫu nhiên


Tất nhiên và bất chợt đều tồn tại rõ ràng và đều sở hữu vai trò tuyệt nhất định so với sự vận động, cải tiến và phát triển của sự đồ vả hiện tượng, trong đó cái tất nhiên đóng phương châm quyết định.

Tất nhiên và tự nhiên tồn tại trong sự thống tốt nhất biện triệu chứng với nhau; không có cái tất nhiên thuần túy và đột nhiên thuần túy. Cái tất nhiên khi nào cũng vạch đường đi cho mình thông qua vô số loại ngẫu nhiên. Còn tự dưng là bề ngoài biểu hiện nay của tất nhiên, là cái bổ sung cập nhật cho vớ nhiên. Ph. Ăngghen cho rằng: “... Dòng mà người ta quả quyết cho là tất yếu lại hoàn toàn do những bất chợt thuần túy cấu thành, và loại được xem là ngẫu nhiên, lại là hình thức, dưới kia ân nấp mẫu tất yếu, với v.v.”.

Tất nhiên với ngẫu nhiên không phải tồn trên vĩnh viễn ngơi nghỉ trạng thái cũ mà liên tục thay đổi, phát triển và một trong những điều kiện nhất định chúng rất có thể chuyển hóa cho nhau: tất nhiên trở thành ngẫu nhiên và bỗng dưng trở thành tất nhiên.


3.3 Ý nghĩa phương thức luận


Về căn bản, trong vận động nhận thức và thực tiễn cần được căn cứ vào cái tất nhiên chứ chưa phải cái ngẫu nhiên. Tuy nhiên, ko được bổ qua cái ngẫu nhiên, không bóc rời cái tất nhiên khỏi dòng ngẫu nhiên, cần xuất phát điểm từ cái tự dưng để đạt mang đến cái tất yếu và khi phụ thuộc vào cái tất yếu phải chăm chú đến dòng ngẫu nhiên.

Tất nhiên với ngẫu nhiên rất có thể chuyển hóa lẫn nhau. Bởi vậy, cần tạo ra những điều kiện nhất định để cản trở hoặc thúc đẩy sự gửi hóa của bọn chúng theo mục đích nhất định.


4. Nội dung và hình thức


4.1 Phạm trù nội dung, hình thức


Phạm trù nội dung dùng để làm chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, hồ hết yếu tố, đều quá trình khiến cho sự vật, hiện tượng. Phạm trù bề ngoài dùng để chỉ cách tiến hành tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng lạ đó, là khối hệ thống các mối contact tương đối chắc chắn giữa các yếu tố của nó.


4.2 quan hệ nam nữ biện triệu chứng giữa ngôn từ và hình thức


Nội dung và hình thức gắn bó chặt chẽ, thông duy nhất biện hội chứng với nhau. Vày vậy, không có một hình thức nào không tiềm ẩn nội dung, đồng thời không có nội dung nào lại không tồn tại trong một hình thức nhất định. Và một nội dung gồm thể thể hiện trong nhiều hình thức và cùng một vẻ ngoài có thể chứa đựng nhiều nội dung.

Mối dục tình giữa nội dung và hình thức là mối quan hệ biện chứng, trong những số đó nội dung quyết định bề ngoài và vẻ ngoài tác rượu cồn trỏ lại nội dung. Khuynh hướng chủ đạo của nội dung là khuynh hướng biến đổi, còn hình thức là mặt kha khá ổn định trong mỗi sự vật, hiện tại tượng. Nội dung thay đổi bắt buộc vẻ ngoài phải đổi khác theo mang đến phù hợp. Tuy nhiên, không phải bất cứ lúc nào cũng có thể có sự cân xứng tuyệt đối giữa nội dung và hĩnh thức. Câu chữ quyết định bề ngoài nhưng vẻ ngoài có tính chủ quyền tương đối và tác động ảnh hưởng trở lại nội dung. Hình thức phù hợp với nội dung thì sẽ cửa hàng nội dung phân phát triển. Nếu vẻ ngoài không cân xứng thì sẽ nhốt sự cải tiến và phát triển của nội dung.


4.3 Ý nghĩa phương pháp luận


Nội dung và vẻ ngoài luôn luôn luôn thống tốt nhất hữu cơ cùng với nhau. Bởi vậy, trong vận động nhận thức cùng thực tiễn, ko được tách bóc rời giữa ngôn từ và hình thức, hoặc hoàn hảo và tuyệt vời nhất hóa một trong những hai khía cạnh đó.

Nội dung quyết đinh hình thức nên lúc chứng kiến tận mắt xét sự vật, hiện tượng kỳ lạ thì thứ nhất phải căn cứ vào nội dung. Muôn đổi khác sự vật, hiện tượng kỳ lạ thì đầu tiên phải đổi khác nội dung của nó.

Trong thực tiễn cần vạc huy tác động ảnh hưởng tích cực của bề ngoài đối với nội dung trên cơ sở tạo ra tính cân xứng của vẻ ngoài với nội dung; khía cạnh khác, cũng cần phải phải tiến hành những đổi khác đối với số đông hĩnh thức ko còn cân xứng với nội dung, cản trở sự trở nên tân tiến của nội dung.


5. Bản chất và hiện nay tượng


5.1 Phạm trù phiên bản chất, hiện tại tượng


Phạm trù thực chất dùng để chỉ sự tổng hợp toàn bộ những mặt, phần nhiều mối contact tất nhiên, kha khá ổn định ở mặt trong, phương tiện sự tồn tại, vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng lạ đó. Phạm trù hiện tại tượng dùng để chỉ sự biểu lộ ra phía bên ngoài của mọi mặt, đa số mốì contact đó trong những điều khiếu nại xác định.


5.2 dục tình biện chứng giữa bản chất và hiện nay tượng


Bản hóa học và hiện tượng kỳ lạ đều tồn tại khách quan, là nhì mặt vừa thông nhất, vừa đồi lập với nhau.

Sự thống duy nhất giữa thực chất và hiện tại tượng: bản chất bao giờ cũng bộc lộ ra qua hiện tại tượng, còn hiện tại tượng lúc nào cũng là sự thể hiện của một thực chất nhất định. Không có bản chất tồn trên thuần túy bóc rời hiện nay tượng, cũng giống như không có hiện tượng kỳ lạ lại không bộc lộ của một thực chất nào đó.

Khi thực chất thay thay đổi thi hiện tượng kỳ lạ cũng chuyển đổi theo. Khi bản chất mất đi thì hiện tượng lạ cũng mất theo. Vì chưng vậy, V.I. Lênin cho rằng: “Bản chất hiện ra. Hiện tượng là bao gồm tính phiên bản chất".

Sự đối lập giữa thực chất và hiện tượng được diễn tả ồ chỗ: bản chât là loại chung, chiếc tất yếu, còn hiện tượng kỳ lạ là cái riêng biệt phong phú cùng đa dạng; thực chất là cái bên trong, hiện tượng kỳ lạ là cái mặt ngoài; bản chất là cái kha khá ổn định, còn hiện tượng lạ là cái thường xuyên biến đổi.


5.3 Ý nghĩa phương thức luận


Muốn dấn thức đúng sự vật, hiện tượng kỳ lạ thì không tạm dừng ở hiện tại tượng bên ngoài mà nên đi vào phiên bản chất. Phải trải qua nhiều hiện tại tượng không giống nhau mới nhận thức đúng và đầy đủ phiên bản chất. Theo V.I. Lênin, ‘Tư tưởng của người ta đi sâu một giải pháp vô hạn, từ hiện tượng đến phiên bản chất, từ thực chất cấp một... đến bản chất cấp hai...”.

Mặt khác, bản chất phản ánh tính vớ yếu, tính quy luật đề nghị trong thừa nhận thức với thực tiễn cần được căn cứ vào bản chất chứ không địa thế căn cứ vào hiện tượng lạ thì mới hoàn toàn có thể đánh giá bán một cách đúng đắn về sự vật, hiện tượng kỳ lạ đó với mới hoàn toàn có thể cải tạo ra căn phiên bản sự vật.


6. Kĩ năng và hiện nay thực


6.1 Phạm trù khả năng, hiện tại thực


Phạm trù tài năng dùng đô chỉ loại chưa xuất hiện, chưa xuất hiện trong thực tế, nhưng mà sẽ mở ra và tồn tại đích thực khi có các điều khiếu nại tương ứng.

Phạm trù hiện tại thực dùng làm chỉ những chiếc đang trường thọ trong thực tế và trong bốn duy.


6.2 quan hệ giới tính biện chứng giữa kĩ năng và hiện thực


Khả năng với hiện thực lâu dài trong mổì quan hệ nam nữ thông nhất, không tách rời.

Quá trình đó biểu hiện: khả năng chuyển hóa thành hiện thực cùng hiện thực lại chứa đựng những năng lực mới; kỹ năng mới, một trong những điều kiện tốt nhất định, lại chuyên trở thành hiện thực, v.v..

Trong những đk nhất định, ở và một sự vật, hiện tại tượng, rất có thể tồn tại một hoặc nhiều khả năng: kỹ năng thực tế, tài năng tất nhiên, năng lực ngẫu nhiên, năng lực gần, kỹ năng xa,...

Trong đời sống xã hội, năng lực chuyên hóa thành hiện thực bắt buộc có điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan. Nhân tố chủ quan là tính tích cực và lành mạnh xã hội của ý thức cửa hàng con người để đưa hóa khả năng thành hiện tại thực. Điều kiện khách hàng quan là sự việc tổng hợp các mối quan hệ nam nữ về trả cảnh, không gian, thời gian để khiến cho sự chăm hóa đó.


6.3 Ý nghĩa phương pháp luận


Trong hoạt động nhận thức với thực tiễn, nên phải nhờ vào hiện thưc nhằm xác lập dìm thức với hành động. V.I. Lênin mang lại * rằng: “Chủ nghĩa Mác căn cứ vào những thực sự chứ không phải phụ thuộc vào những khả năng. Người mácxít chỉ có thể sử dụng, để làm căn cứ cho chính sách của mình, những thực sự được chứng minh rõ rệt và bắt buộc chối biện hộ được”.

Xem thêm: Cách Để Dùng Công Thức Tính Độ Dài Đoạn Thẳng Khi Biết Tọa Độ 2 Điểm Tọa Độ

Tuy nhiên, trong thừa nhận thức và thực tiễn cũng cần phải nhận thức trọn vẹn các tài năng từ trong hiện nay thực để có được phương pháp hoạt cồn thực tiễn phù hợp với sự phát triển trong những hoàn cảnh độc nhất định; tích cưc phân phát huy yếu tố chủ quan trong bài toán nhận thức và hoạt động thực tiễn để biến kỹ năng thành hiện tại theo mục đích nhất định.